Pazko-oporretarako programa berezia: erakusketak, bisitak, lantegi irekiak

Publicado en Jarduerak

Arte-eskola eta -praktika esperimentalak Euskal Herrian, 1957-1979

Publicado en Artium Argitalpenak

Erakusketaren pieza nagusia Lucía con zeta da, museoaren fondoei dagokien 1998ko bideo bat, Munduateren beste bi lanen testuinguruan erakusten dena. Testuinguruak bilduma batetik abiatuta programaren, azterketa-kasuen eta Zeru bat, hamaika bide erakusketaren barruan egiten diren txandaketen helburua, museoko funts garaikide bikainaren ikusgaitasuna areagotzea da.

Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak, Artium Museoak, Ion Munduateren Cuerpos por un momento erakusketa aurkeztu du, Testuinguruak bilduma batetik abiatuta programaren barruan (A02 aretoa, 2022ko maiatzaren 29ra arte). Erakusketaren pieza nagusia Lucía con zeta da, 1998an datatutako bideoa, 2020an erosi zena Bilduma partekatua ekimenaren esparruan. Erakusketa hau dela eta, Artium Museoak Sergio Pregok idatzitako argitalpen bat argitaratu du. Testuinguruak bilduma batetik abiatuta bere helburuen artean ditu, beste ekimen batzuekin batera, Artium Bilduma Museoaren ezagutza sustatzea, artista beraren beste pieza batzuekin batera erosi berri diren lanak aurkeztuz.

Marrazkia eta oharra daude Cuerpos por un momento-n jasotako lanaren jatorrian (Caja Roja, 1998, Lucia con zeta, 1998 eta Traduciendo Locus, Cuaderno 1, 2016, azken hau Blanca Calvorekin egina); artistaren ibilbideko hainbat unetan egindako bideoak dira.

Mugimenduan dagoelako bihurtzen da zerbait beste zerbait, aurreko une baten eta ondorengo une bitartegabe baten artean kokatzen delako. Mugimendu bakoitza kontramugimendu batean oinarritzen da, edo mugimendua berreskuratzean konpentsazio edo «arnasa hartze» bat gertatzen da, eta horrek sortzen du haren bolumena. Dantzaren ikaskuntzak eragindako gelditasun-egoera batetik, artistak mugimendua eta bere haren berriz pentsatzen hasi behar izan zuen, gorputz galduarekin berriz elkartzeko.

Prozesu, performance edo bideo bakoitza marraztuz hasten zen. Marraztutako lehen izakiak, Personne (Inor ez) izenekoak, Lucía con zeta (1998) lanean, oinez ibiltzen ikasten zuen.

Marrazki-sailak mugitzera bultzatzen zuen, mugimendu-esaldiak sortzera. Idatzohar eta idazketaren nozioak eragiten du pieza hau mugi dadin. Hauxe izango litzateke bere lehen mugimendu-partitura, denbora, izateko denbora harrapatzeko ahaleginean. Marrazkiak irakurtzean, marrazki izatea lehenesten da, ez subjektu, mugimenduan dagoen gorputza marra bat bezala pentsatzea. Zerbaiten urruntze-mugimenduan pentsatzea, eta zerbaitetara hurbiltzea, tartearen nozioa. Ashkan Sepahvand idazle eta itzultzaileak bezala, tartea «[…] hibridazio- eta mutazio-prozesu gisa ulertzen da, banantze-prozesu gisa baino gehiago, berritze-ekintza gisa, eta ez transferentzia-ekintza gisa».

Ion Munduate (Donostia 1969), dantza-performancean eta zen tekniketan trebatu da Donostian, Madrilen eta Parisen. Bere lanean bideoa, instalazioak eta performancea erabiltzen ditu. Mugatxoan (1998-2012) proiektuaren zuzendaria izan da, Blanca Calvorekin batera. Proiektu horrek Gure Artea saria jaso zuen 2015ean, ikusizko arteen arloan egindako lanarengatik.

Testuinguruak bilduma batetik abiatuta
Testuinguruak bilduma batetik abiatuta, Ion Munduateren erakusketa hau barne hartzen duen programa, Artium Museoaren Bilduma —funts garaikide paregabea, izaera publikokoa, eta ia 2.400 artelanek osatua— ezagutzera ematea helburu duten beste ekimen batzuei gehitu zaie 2021ean. Horrela, Zeru bat, hamaika bide Bildumaren erakusketa iraunkorraz gain, A01 aretoak 1977-2002 aldiaren kronologiari eta haren inguruko ikerketa-lanei lotutako azterketa-kasuak eta erakusketak hartzen ditu. Zeru bat, hamaika bide erakusketari ere aldaketak egiten zaizkio tarteka eta barne-ibilbide berriak sotzen dira. Museoaren argitalpen-programaren barruan #Bilduma sailaren sorrera helburu horren beraren barruan kokatzen da.

Museoaren erosketa-programak artearen arloan gaur egun garatzen ari diren eztabaidak eta praktikak esploratzen eta horien berri ematen laguntzen du, eta, gainera, ezinbesteko tresna da bere dinamismoa eta konplexutasuna ezaugarri dituen une bati pultsua hartzeko. Hori da Museoaren funtsezko eginkizunetako bat: ondare garaikidearen ekoizpena sustatzea eta artistak eta haien ekoizpenak bultzatzea.

Artium Museoak Ion Munduateren Lucía con zeta artelana gehitu zion bere bildumari 2020an, Eusko Jaurlaritzak sustatutako Bilduma partekatua izeneko erosketa-programaren barruan. Munduatek abiaraziko du 2022an Testuinguruak bilduma batetik abiatuta izeneko programa. Daniel Llaría, Nadia Barkate eta Lorea Alfaro artistek parte hartu zuten 2021ean ziklo horretan.

Prentsa oharra (pdf)  Irudi eskaera  Erakusketa 

Ion Munduate. Cuerpos por un momento

Testuinguruak bilduma batetik abiatuta
A02 aretoa, 2022ko otsailaren 4tik maiatzaren 29ra
Argitalpena, Sergio Pregoren testuarekin

Publicado en Prentsa bulegoa

Film, marrazki eta objektuen bidez, erakusketak musika elektronikoaren sorkuntzan aitzindari izan diren egileak ditu ardatz. Museoko Z aretoko proiekzio guneak Oramics: Atlantis Anew, Little Doorways to Paths Not Yet Taken eta Hacer una diagonal con la música filmak aurkezten ditu

Artium Museoak, Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak, Aura Satzen She Recalibrates erakusketa aurkeztu du (Z aretoa, 2022ko martxoaren 27ra arte) Z aretoaren programaren barruan. Film, marrazki eta objektuen bidez, erakusketak musika elektronikoaren sorkuntzan aitzindari izan den egile talde baten irudia du ardatz, horien artean Daphne Oram, Laurie Spiegel eta Beatriz Ferreyra. Artium Museoak, gainera, liburuxka bat argitaratu du Jo Huttonen eta Xabier Erkiziaren testuekin. Z aretoa programak lurralde zinematografikora jauzi egiten duten artisten eta erakusketa formatua aztertzen duten zinemagileen lanak ezagutarazi nahi ditu, Garbiñe Ortegaren komisariotzapean.

Aura Satzen She Recalibrates proiektuak, filmen eta marrazkien bidez, musika-sorkuntza elektronikoaren arloan aitzindari izan diren emakumeen irudia du ardatz. Daphne Oram-i, Laurie Spiegel-i eta Beatriz Ferreyrari eskainitako filmez gain, Satzek paper beltzaren gainean egindako hamabost marrazki aurkezten ditu, eta horien izenburuetan hainbat egileren izenak agertzen dira: Pauline Oliveros, Wendy Carlos, Delia Derbyshire, Eliane Radigue, Else Marie Pade, Maryanne Amacher, Tara Rodgers, Suzux Coulbe edo Micheline Coulombe Saint Marcoux. Erakusketari izena ematen dion sail honetako marrazki bakoitzaren gainean, Satzek lente lentikular bat jarri du.

Bestalde, erakusketan hainbat beira-arasa daude, sortzaile horietako batzuekin lotutako objektuak dituztenak: argazkiak (batean, adibidez, Daphne Oram ageri da 35 mm-ko film gardeneko zerrendak margotzen, Oramics Machine izenekoetan erabiltzeko), liburuak, partiturak eta diskoak, besteak beste.

Honako hauek dira Z aretoko proiekzio eremuan ikusi ahal izango diren Aura Satzen filmak:

Oramics, Atlantis Anew. 2011. 7 min.
Daphne Oram britainiar musika elektronikoaren aitzindari eta 1958an BBC Radiophonic lantegiaren sortzaileetako baten omenezko artista-film gisa sortua, filmak hurbileko topaketa bat aurkezten du haren asmakuntza apartarekin, Oramics Machine delakoarekin, Londresko Zientzia Museoan gordetzen dena.

Little Doorways to Paths Not Yet Taken. 2016. 8 min.
Musika elektronikoko konpositoreei eta asmatzaileei buruzko Satzen aurreko filmei jarraituz, film labur honek Laurie Spiegel (j. 1945) konpositore estatubatuarraren estudioaren ikuspegi intimo bat eskaintzen du. Musika elektronikoko konposizioengatik eta konposizio algoritmikoko softwareagatik ere ezaguna, filmak parafernalia musikal eta teknologiko mota guztiak erakusten ditu, partiturak, brikolajeko asmakizunak eta jostailu bitxien bildumak barne. Spiegelek ondutako musika elektronikoa aurkezten du soinu-bandak, eta Laurieren off-eko ahotsa musika elektronikoaz eta konposizio prozesuaz hausnartuz.

Hacer una diagonal con la música. 2019. 10 min.
Beatriz Ferreyra konpositore elektroakustiko argentinarrari buruzko film labur bat. Musika konkretuaren aitzindaria izan zen Pierre Schaefferrekin batera 50eko eta 60ko hamarkadetan. Hemen, «soinu bilaketa» grabatzeko teknikak eta soinuaren muntaiari eta espazializazioari buruzko beste gogoeta batzuk aztertzen ditu. Ate kirrinkariak, zakurrak zaunka eta ostadar-eskuak.

Aura Satz
Aura Satzek bere lanean zinema, soinua, performancea eta eskultura uztartzen ditu. Haren lana bentrilokuismoaren ideian oinarritzen da ahotsaren nozio partekatu eta hedatua kontzeptualizatzeko, eta elkarrizketaren bidez egin da, elkarrizketa metodo eta subjektu gisa erabiliz. Ondoko erakundeetan egin ditu performanceak eta erakusketak: Tate Modern (2012), BFI Southbank (2012), the New York Film Festival (2013), Tate Britain (2014), Whitechapel Gallery (2016), NTT InterCommunication Center, Tokyo (2017), SFMOMA, San Francisco (2017/18/19), the Rotterdam Film Festival (2013-20) eta MoMA NY (2020).

Z aretoa
Z aretoa programa ez da zinema ziklo bat areto batean, ezta erakusketa bat ere. Proiektu honek tarteko espazio bat eraikitzen du, zinemaren lurraldera salto egiten duten artisten eta erakusketa-formatua aztertzen duten zinemagileen lanen inguruan hausnartzeko eta haiek ezagutarazteko. Museoan mugimendudun irudia pentsatzeko keinu erabakigarritik sortutako programa da. Hizkuntza zinematografikoa historikoki kategorizatzen duten generoak zalantzan jarriz narrazio-forma berriak bilatzen saiatzen diren egileengana hurbildu nahi dira ikusleak programa honen bidez. Programa honetako lanak zeharkatzen dituzten gogoeten artean, azpimarratzekoak dira egileek taldearenaren ideiarekiko duten interesa eta haren inguruko ikerketa, eta baita elkarrekin pentsatzen eta lan egiten jarraitzeko eta etorkizun partekatu bat proiektatzeko moduak ere.

Prentsa oharra (pdf)  Irudi-eskaera  Erakusketa 

Aura Satz. She Recalibrates

Z aretoan, 2022ko otsailaren 4tik martxoaren 27ra
Pelikulen proiekzioa: Oramics: Atlantis Anew, Little Doorways to Paths Not Yet Taken eta Hacer una diagonal con la música
Lotutako jarduera: Aura Satzen eta Garbiñe Ortegaren arteko solasaldia eta pelikulen proiekzioa: Emanaldi aretoan, otsailaren 4an, ostirala, 18:00etan
Argitalpeneko testuen egileak: Jo Hutton eta Xabier Erkizia
Garbiñe Ortegak komisariatzen du Z aretoa programa

Publicado en Prentsa bulegoa

Hezkuntza-asmoko hainbat proiekturi buruzko 19 azterketa-kasu aurkezten ditu erakusketak, eta denek partekatzen dute Jorge Oteizak topaketarako, prestakuntzarako eta kultura-hazkunderako guneak izateko egin zuen aldarrikapena.

Mikel Onandia, Rocío Robles Tardío eta Sergio Rubira komisario direla, Jorge Oteiza Fundazio Museoarekin egindako lankidetzaren emaitza da erakusketa.

Praktika artistikoen eta eredu pedagogiko esperimentalen artean ezartzen diren harremanak azpimarratu eta sustatuko dituzten proiektuak ekoizteko xedea duen museoaren lehentasunezko jarduera-ildo baten barruan kokatzen da erakusketa. Lan-ildo horretan kokatzen dira, besteak beste, JAI praktika artistikoen institutua eta MAGNET hezkuntza-proiektua

Artium Museoak, Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak, Pentsatzeko leku bat. Arte-eskola eta -praktika esperimentalak Euskal Herrian, 1957–1979 erakusketa aurkeztu du (A3 aretoa, 2022ko ekainaren 5era arte). Erakusketa aldi horretan garatutako beste hainbat proiektu aztertzen dituzten 19 azterketa-kasutan egituratuta dago. Proiektu horien ezaugarri nagusiak hezitzeko asmoa eta artearen testuinguruan ikerketarako eta topaketarako espazioak sortzeko borondatea dira. Pentsatzeko leku bat artea eta pedagogia lotzen dituzten Artium Museoak garatutako beste proiektu batzuekin lotuta dago, hala nola Antonio Ballester Morenok 2021ean egindako erakusketarekin edo JAI ikasketa-programarekin. Erakusketa dela-eta, Artium Museoak katalogo bat eta esku-gida bat argitaratu ditu. Mikel Onandiak, Rocío Robles Tardíok eta Sergio Rubirak ikertu eta komisariatu dute Pentsatzeko leku bat. Erakusketa Altzuzako Jorge Oteiza Fundazio Museoaren laguntzarekin antolatu da, non datorren asteazkenean, urtarrilak 26, azterketa kasu berri bat aurkeztuko den, Begi trantsitibo bat. Irungo Zine Klubaren proiektua.

Honela dio Jorge Oteizak Quousque Tandem…! (1963) liburuan: «Guk ezin dugu ikerketaz hitz egin, ez baitugu ez elkartzeko tokirik, ezta pentsatzera biltzeko leku sinple bat ere». Eta baieztapen hori abiapuntu hartuta, hauxe da erakusketa honen helburua: Euskal Herriko jendearen hazkunde soziopolitiko, kultural eta intelektuala ahalbidetuko duten topaguneak sortzeko dei horri erantzutea. Erakusketak 1957-1979 bitartean egindako hezkuntza-proiektu batzuk ─taldekako zein banakako proiektuak─ berreskuratzen eta biltzen ditu, Oteizak orduan seinalatu zuen argudio bera ─hots, premia─ aldarrikatzeko.

Mapa horri izenak eta lekuak gehitzean, artisten eta geografien arteko loturak bistaratzen dira, Euskal Herriko zein Espainiako arte-panoraman giltzarri izan ziren alderdi batzuekiko kezka komun bat agerian uzten dutenak: abstrakzioaren eta figurazioaren arteko eztabaidak, arteen integrazioaren defentsa, arte-irakaskuntza berritzeko premia edo artearen funtzio sozialaren eta garrantziaren aitortza, non haurrak arreta berezia jasotzen duen subjektu eta hartzaile gisa. Horrekin, euskal arte garaikidearen sorrerako gertakari haietara hurbilketa bat egitea proposatzen da, artista hezitzaile bihurtzeko prozesuetatik eta arte-irakaskuntzatik abiatuta oraingo honetan, baina bi ardatzok garaiko testuinguru historiko-sozialetik aztertzea ahaztu gabe.

Aztergai ditugun gertakarion arku kronologikoa Euskal Herriko zein Euskal Herritik kanpoko hainbat ekimen eta programa martxan jarri ziren urtean irekitzen da, Jorge Oteiza, bere esperimentazio-aldia utzita, artistaren egiteko sozial eta politikoaz hausnartzen hasia zen garaitsuan (1957-1979). Eta 1979. urtean ixten da, Euskal Herriko Arte Ederren Eskolak, fakultate bihurtuta, aro berri bat hasi zuen urtean, hain zuzen. Mudantza horren baitan, izenaren aldaketak eraldaketa sakonago baten promesa ekarri zuen berekin: erakundearen egitura eta ekipamenduak aldatzea eta irakasle taldea berritzea, alegia.

Bi data horien artean, hainbat kasu, izen eta toki aurkezten dira, narrazio sinkroniko baten eraginpean dagoen antolamendu diakroniko bati jarraituz. Horrela, agerian utzi nahi da proposamenen aldiberekotasuna eta arte plastikoen bidezko hezkuntza-ekimen esperimentalen garapena. Proposamenok ─heterogeneoak beren enuntziatuetan eta artikulazio-moduetan─ euskal gizartea eguneratzeko eta berreraikitzeko prozesuek markatuta egon ziren urte batzuetan gauzatu ziren Euskal Herriko hainbat tokitan. Denek dute ezaugarri komun bat: sisteman ez parte hartzea eta hezkuntza arautu edo ofizialekin bat ez egitea; pentsatzeko lekuak, aktibatuta egonez gero, aukerez beteriko guneak bilakatzen direla adierazi nahiz bezala. 

Prentsa oharra (pdf)  Areto-koadernoa (pdf)  Erakusketari buruz 

Lotutako jarduerak

Elkarrizketa Mikel Onandiarekin, Rocío Robles Tardíorekin eta  Sergio Rubirarekin
Urtarrilaren 21ean, ostirala, 18:00etan. Artium Museoko Emanaldi aretoan. Streaming bidez ere igorriko da

Mahai-ingurua: Hezkuntza-praktikak eta ikus-entzunezkoak. José Antonio Sistiaga eta bere testuingurua, 1957-1979. Mikel Onandiarekin, Rocío Robles Tardíorekin eta Sergio Rubirarekin
Martxoaren 10ean, osteguna, 18:00etan. Kutxa Kultur Plaza (Tabakalera, Donostia)
Kutxa Fundazioaren Kubo Kutxarekin batera egindako jarduera

Online topaketa: 1960ko eta 1970eko hamarkadetako eskola eta praktika esperimentalen testuinguruari eta horiek gaur egungo hezkuntza-egituran eta -praktikan izan dezaketen aplikazioari buruzko online topaketa
Martxoaren 16an, asteazkena, 18:00etan. Jorge Oteiza Museo Fundazioak eta Artium Museoak antolatuta

Pentsatzeko leku bat erakusketaren hurrengo bisita gidatuak: urtarrilaren 23an, igandea, 12:30ean; urtarrilaren 26an, asteazkena, 18:00etan; urtarrilaren 29an, larunbata, 17:30ean; otsailaren 6an, igandea, 17:30ean; otsailaren 16an, asteazkena, 18:00etan; otsailaren 26an, larunbata, 12:30ean

Pentsatzeko leku bat. Arte-eskola eta -praktika esperimentalak Euskal Herrian, 1957–1979

A3 aretoan, 2022ko urtarrilaren 21etik ekainaren 5era
Komisarioak: Mikel Onandia, Rocío Robles Tardío, Sergio Rubira
Katalogoa. Testuen egileak: David Fuente, Juan Pablo Huércanos, Irene López Goñi, Mikel Onandia, Rocío Robles Tardío, Sergio Rubira, Fátima Sarasola, Miren Vadillo (aurki kalean)
Erakusketaren esku-gida
Erakusketa hau Artium Museoaren eta Jorge Oteiza Fundazio Museoaren arteko lankidetzaren emaitza da. Bigarren horretan, azterketa-kasuetako bat erakutsiko da, Begi trantsitibo bat. Irungo Zine Klubaren proiektua. (2022ko urtarrilaren 27tik, osteguna, apirilaren 30era).

Irudia: Mikel Mendizabal, Errenteriako Ikastolako ikasleak, adierazpen plastikoko ariketa bat egiten, 1980 inguruan

Publicado en Prentsa bulegoa

Baudelairek Parisko Dora Maar ikastetxeko ikasle talde batekin egindako lau urteko proiektu baten emaitza da filma. «Ez da haurrei buruzko filma, haurrek egindakoa baizik». Nerabe horiek beren inguruneaz jabetzen eta jarrera kritikoak eta politikoak hartzen hasten diren uneak jasotzen ditu.

Publicado en Prentsa bulegoa

Éric Baudelaireren Un film dramatique erakusketa dela eta (irekiera: azaroaren 25ean, osteguna, 11:00etatik aurrera), Z aretoa programaren barruan.
Pelikularen proiekzioa museoaren Emanaldi aretoan; aurkezpena Garbiñe Ortega komisarioaren eskutik.

Azaroaren 24an, asteazkena, 18:00etan
Sarrera doan. Toki mugatua. Izen ematea: 945 20 90 20

Zertan ari gara elkarrekin? Bigarren Hezkuntzako Dora Maar eskolako zinema-ikasleek eta haiekin lau urtez lan egin zuen Eric Baudelairek behin eta berriz egin duten galdera da. Galdera politiko horri erantzuteak —boterearen, indarkeria sozialaren eta nortasunaren irudikapenak dakartza berekin— ikasle bakoitzaren berezitasunari justizia egingo zion zinematografia-forma bat bilatzera eraman zituen, baina baita beren taldearen funtsari ere.

Éric Baudelaire (1973) Parisen bizi den artista eta zinemagilea da. Zientzia politikoetako ikasketak egin ondoren, Baudelaire ezaguna egin zen artista bisual gisa, argazkigintza, irudi inprimatuak eta bideoa biltzen dituen ikerketan oinarritutako praktika bati esker. Zinemak toki garrantzitsua izan du bere lanean 2010. urteaz geroztik.

Erakusketari buruzko argibide gehiago 

Publicado en Jarduerak

Artium Museoak, Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak Mariana Castillo Deball. Amarantus erakusketa aurkeztu du (A2 aretoan, 2022ko martxoaren 13ra arte). Erakusketak azken hamarkadan ekoitzitako lan gehienak biltzen ditu. Lan horietan, ezagutza eta kultura produzitzeko, irudikatzeko eta zabaltzeko moduengatik Castillo Deballek duen interesa ikus daiteke, eta, zehazki, Mexikoko koloniaurreko historiaz jabetzeko eta hura birkodetzeko prozesuez. Erakusketa dela eta, Artium Museoak liburu bat argitaratu du Catalina Lozano komisarioaren testuarekin. Amarantus Museum für Gegenwartskunst Siegen (Alemania) eta Arte Garaikideko Unibertsitate Museoarekin (Mexiko) lankidetzan antolatu da.

Amarantus-ek Mariana Castillo Deball-en (Mexiko Hiria, 1975) lan sorta bat aurkezten du. Hasiera-hasieratik, ezagutza eta kultura sortzeko, irudikatzeko eta zabaltzeko moduak interesatu zaizkio artista honi eta ikusizko arteen, zientziaren eta fikzioaren artean zeharka lan eginez, Mexikoko historia aurrekoloniala une batzuetan eta besteetan nola ikertu, birkodetu eta erabili den aztertu du.

Horrez gainera, baita zoriak —igarotako denboraren, higaduraren, zatiketaren eta giza esku-hartzeen ondorioz, besteak beste— nola erabakitzen duen, neurri handi batean, mundua eta egiten ditugun kontakizunak deskribatzen ikasteko modua ere. Interes horrek tresna jakin batzuen historia —«objektu deserosoak» deitzen dituenak—, eta haien sorrera, erreprodukzioak, jabetzeak eta desagertzeak ikertzera bultzatu du. Objektu horiek, beren egoera ezegonkorretatik, galderak botatzen dizkie kontakizun hegemonikoei, eta, horiei heltzeko, Castillo Deballek irudimen-ariketa bat jartzen du abian, modernitateak ezarritako subjektuen eta objektuen arteko harremana problematizatzea helburu duena, eta azken horiek bere inguruan gertatzen denaren kontalari bihurtzen ditu.

Bere estrategia formalak askotan arkeologoek beren aurkikuntzak «harrapatzeko» erabiltzen dituzten metodologien antzekoak dira. Objektu horiek, edo irudi suzedaneoak, antzinako ixiptla nahua noziora hurbiltzen dira kontzeptualki, ‘irudikapen, irudi, ordezko’ gisa interpreta daitekeena, baina baita’ azal’ gisa ere. Kontzeptu hori ezinbestekoa da Castillo Deball-en azken hamarkadako proiektu asko ulertzeko.

Erakusketari izena ematen dion «amarantus» hitza, grezierazko Αμάρανθος-etik dator, eta inoiz hiltzen ez den lore bat izendatzen du —amarantoarenarekin gertatzen den bezala, adibidez, Mexikoko elikadura tradizionalean ezinbestekoa den landarea, inoiz zimeltzen ez dena—. Amarantoaren loreak «objektu deseroso» horien iraunkortasuna gogorarazten du, Castillo Deball liluratzen duten bilakaera historiko gorabeheratsuen aztarna materialak.

Amarantusek hogei bat obra biltzen ditu, gehienak azken hamarkadakoak. Sarreran kokatua dago Para qué me diste las manos llenas de color / todo lo que toque se llenará de sol (2018), horma zilindriko baten gainean pigmentu naturalez egindako margolana. Nuremberg Map of Tenochtitlan (2013) instalazioa zurezko oholez estalitako eremu zabal bat da, non artistak duela 500 urte kolonizatzaile espainiarrek egindako hiriburu aztekaren lehen mapa eskala handian erreproduzitzen duen. Tamaina handiko beste obra bat Pleasures of Association, and Poissons, such as Love (2017) da, banbuz eraikitako kiribil itxurako instalazioa, ornodunek 200 milioi urtez izan duten bilakaera erakusten duena.

Mariana Castillo Deball
Mariana Castillo Deballek sariak jaso ditu bere ibilbideagatik. Ondokoak, esate baterako: 2013an Berlingo Galeria Nazionalarena, 2012an Zurich Art Prize eta 2009an Ars Viva Award. 2017ko Sharjahko Biurtekoan, 2014an Berlingo Biurtekoan, 2014an Kasselgo dOCUMENTAn (13) eta 2011n Veneziako Biurtekoan parte hartu du. Duela gutxi bakarkako erakusketak aurkeztu ditu Modern Art Oxford-en (2020), Melbourneko Monash University Museum of Art-en (2019) eta New York Cityko New Museum-en (2019an ere). 2015. urteaz geroztik eskultura irakaslea da Münsterko (Alemania) Kunstakademie eskolan.

Museum für Gegenwartskunst Siegen (Alemania) y Museo Universitario de Arte Contemporáneo (México) museoekin elkarlanean

Erakusketa  Lan zerrenda  Prentsa oharra (pdf)  Irudi eskaera 

Mariana Castillo Deball. Amarantus

A2 aretoan, 2021eko azaroaren 5etik 2022ko martxoaren 13ra
Komisariotza: Catalina Lozano
Argitalpena. Testuaren egilea: Catalina Lozano
Elkarrizketa Mariana Castillo Deballen eta Catalina Lozanoren artean: azaroaren 5ean, ostirala, 18:00etan
Bisita gidatuak azaroan: 7an, igandea, 12:30ean; 10ean, asteazkena, 18:00etan; 13an, larunbata, 17:30ean; 20an, larunbata, 12:30ean; 24an, asteazkena, 18:00etan

Publicado en Prentsa bulegoa

Artistak 90eko hamarkadan hasitako Paisajes sociales saileko margolan sorta zabala bildu da erakusketa honetan. Txaro Arrazolak paisaia garaikide kezkagarriak sortzen ditu, giza ekintzak planetan eta pertsonengan dituen ondorio suntsitzaileak erakusten dituztenak

Artium Museoak, Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak, Txaro Arrazola. Ustiaketa bikaina erakusketa (A1 aretoan, 2022ko martxoaren 13ra arte) aurkeztu du. Erakusketan, artistak 90eko hamarkadaz geroztik garatu dituen Paisajes sociales saileko margolanen sorta zabala bildu da. Bertan, giza ekintzak zuzenean ala zeharka planetan eta pertsonengan dituen ondorio suntsitzaileak irudikatzen dituzten eszenatokiak margotzen ditu. Xabier Arakistainek komisariatu duen Ustiaketa bikaina erakusketak, hasierako garai hartako beste pieza batzuk, marrazkiak, argazkiak eta Salbaziorako Armadaren dendetan erositako arropekin egindako patchwork-ak ere aurkezten ditu. Erakusketa dela-eta, Artium Museoak liburu bat argitaratu du Arakistainen eta Rocio de la Villaren testuekin.

Paradoxikoa da zinez gaztelaniaz «explotar» hitzak hiru adiera izatea: «lurreko aberastasunak erauztea», «norberaren onurarako beste pertsona baten lana edo ezaugarriak gehiegikeriaz erabiltzea» eta «lehertzea, eztanda egitea». Erakusketa honen izenburuak aditzaren hiru adiera horiekin jolasten du, eta haien arteko loturak proposatzen ditu, haietatik abiatuta Txaro Arrazolaren (Vitoria-Gasteiz 1963) lanetako paisaia garaikidearen ideiara hurbiltzeko.

Txaro Arrazolak 1993an New Yorkeko Bushwick auzo hondatuko fabrika zahar batean zuen estudioko leiho handitik ikusten zuen paisaiaren lehen marrazkiak egin zituenetik ekoitziz joan den Paisajes sociales saileko margolan sorta zabala biltzen du Una magnífica explotación erakusketak. Gero, zuzeneko marrazkien ordez, egunkari eta aldizkarietatik hartutako irudiak erabiliko ditu bere margolanen erreferente gisa. Irudiak eta kazetaritza-argazkiak euskarriak ematen dien gaurkotasun laburretik ateratzeak, egunkarien egunerokotasuna gainditu eta tresna artistiko bihurtzeak, haien denbora zabaltzen du, baina, batez ere, izugarri hedatzen du haien funtzionaltasuna.

Lekualdaketa horren bidez, Arrazolak munduko hainbat gunetako paisaia garaikide gogoetagarriak sortuko ditu, gizakiaren zuzeneko edo zeharkako ekintzak eragindako era guztietako kalteak erakusten dituztenak. Muturreko pobrezia-egoerak erakusten dituzten paisaiak, favelak, gerrako errefuxiatuen kanpamenduak edo arrazoi klimatiko edo ekonomikoengatik emigratu dutenenak. Oso kolore gutxiko margolanak dira, ilunak edo beltz-beltzak, zorigaiztoko mundu bat deskribatzen dutenak, non inoiz ez baita pertsonarik agertzen.

Hurbiltasunaren ideia azpimarratzeko eta lanak mihisearen mugetatik harago hedatzen diren sentipena ez eteteko, margolanei ez zaie markorik jarri. Lehen ere ez zitzaien jartzen. Tamalez, gaur egun, duela 30 urte bezala, lanek erabateko gaurkotasun dute. Txaro Arrazolaren «paisaia sozialek» eguneroko paisaia ezagunegiak izaten jarraitzen dute.

Txaro Arrazola
Txaro Arrazola Arte Ederretan lizentziatu zen EHUn 1988an. Fulbright beka (1996-1997) eta MFA izan zituen Purchase College izeneko New Yorkeko Estatu Unibertsitatean (1996-1998). Arte ederretan doktorea (2012). Haren lanaren ezaugarri nagusiak konpromiso soziala, ordezkaritzaren kritika feminista eta elkarlaneko metodologien ikerketa dira.

Margolaritzan oinarritutako bere bakarkako praktika artistikoa diziplinaz gaindiko proiektuekin eta talde-proiektuekin uztartzen du, besteak beste, Plataforma A kolektiboarekin espazio publikoko ekintzetan egindakoekin. Haren lanak ondokoetan egon dira, besteak beste, ikusgai: Vanguardia galerian (Bilbo, 2019, 2014, 2011, 2007), Pedro Modesto Campos Fundazioan (Tenerife 2007), Montehermoso Kulturunean (Vitoria-Gasteiz, 2008, 2005) eta Kunstarkaden Der Stadt-en (Munich 2008).

Prentsa oharra (pdf)  Lan zerrenda  Irudi eskaera  Erakusketa

Txaro Arrazola. Ustiaketa bikaina

A1 aretoa, 2021eko urriaren 29tik 2022ko martxoaren 13ra
Komisariotza: Xabier Arakistain
Argitalpena, Xabier Arakistain-en eta Rocío de la Villaren testuekin

Publicado en Prentsa bulegoa
1. orrialdea (guztira 10)

This site uses cookies and similar technologies.

If you not change browser settings, you agree to it. Learn more

I understand